Folia Maakt Kennis

In de vijftiende en laatste aflevering van De Illustere Universiteit groeit het Athenaeum Illustre uit tot de Universiteit van Amsterdam. Dankzij de politieke daadkracht van oud-hoogleraar rechtsgeleerdheid Gijsbert van Tienhoven (1841-1914) én de nieuwe Wet op Hoger Onderwijs uit 1876 wist Amsterdam een eeuwenoude ambitie te verwezenlijken. Shownotes: UvA heeft een Van Tienhoven gebouw op REC; https://www.uva.nl/locaties/roeterseiland/gijsbert-van-tienhovengebouw.html Tienhoven, Gijsbert van (1841-1914) - Huygens Instituut (2013); https://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn3/lemmata/bwn1/tienhoven Beschouwingen over rechtspersoonlijkheid; Een keten van macht: Amsterdam en zijn burgemeesters vanaf 185 - Dirk Wolthekker (2006); https://oba.nl/nl/collectie/oba-collectie?id=%7Coba-catalogus%7C650141 Levensbericht van Mr. G. van Tienhoven - Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (1916); https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003191601_01/_jaa003191601_01_0024.php Het Hooger Onderwijs

In de veertiende aflevering van De Illustere Universiteit gaat de eerste vrouw aan het Athenaeum Illustre studeren. Het is Aletta Henriëtte Jacobs (1854-1929). Vanuit het Groningse Sappemeer was ze verhuisd naar Amsterdam voor haar artsenexamen. Maar na haar eerste examenonderdeel werd ze ernstig ziek. Aletta Jacobs was getroffen door de tyfus.
 Shownotes:
 Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); books.google.nl/books/about/Profe…_wMUC&redir_esc=y
 Herinneringen van Dr. Aletta H. Jacobs - Aletta H. Jacobs (1924); https://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/jaco045heri01_01oud.pdf Aletta Jacobs 1854-1929 - Mineke Bosch (2009); https://www.uitgeverijbalans.nl/boeken/aletta-jacobs-1854-1929/ Aletta Jacobs - Stadsarchief Gemeente Amsterdam (2019); https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/beroemd/aletta-jacobs/ 
 Vrouwen van Amsterdam, een ode - Amsterdam Museum (2025); https://www.amsterdammuseum.nl/verhalen-en-collecties/themes/vrouwen-van-amsterdam/bijdrage/94274-ode-aan-aletta-jacobs Ale

In de dertiende aflevering van De Illustere Universiteit worden de ontgroeningen in Amsterdam David Jacob van Lennep (1774-1853) te veel. De hoogleraar Latijn en Grieks raakte steeds vaker in conflict met de ontgroeningspraktijken van ouderejaarsstudenten. Het schijnt tot het aftreden van de hoogleraar te hebben geleid. 
 Shownotes:
 Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); books.google.nl/books/about/Profe…_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); www.dbnl.org/tekst/brug015gede0…gede01_01_0013.php
Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); dare.uva.nl/search?field1=isni;…Page=1;startDoc=118
Het Leven van C. Van Lennep en D.J. van Lennep beschreven en toegelicht uit hunne Gedichten -J. Van Lennep (1861); https://books.google.nl/books?id=ViZbAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Vier eeuwen Nederlandsch studentenle

In de twaalfde aflevering van De Illustere Universiteit wordt het Athenaeum Illustre de bijzondere verzameling van Gerardus Vrolik (1775-1859) en z’n zoon nagelaten. Vrolik hervormde het verloskundeonderwijs in Amsterdam en bouwde gelijktijdig aan z’n anatomische collectie. Maar een gedeelte van die verzameling kent een koloniale Shownotes Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php Beschouwing van het verschil der bekkens in onderscheidene volkstammen - Gerardus Vrolik (1826); https://books.google.nl/books/about/Beschouwing_van_het_verschil_der_bekkens.html?id=MKxUAAAAcAAJ&redir_esc=y Verzamelaars van Vorm: Museum Vrolik - S.J. Knepper, J. Kortenray, A.F.M. Moorman (2009); https://books.google.nl/books/about/Verzamelaars_v

In de elfde aflevering van De Illustere Universiteit spreekt Jean Henri van Swinden (1746-1819), hoogleraar natuurkunde aan het Athenaeum Illustre, als enige de Franse keizer Napoleon Bonaparte bij diens bezoek aan Amsterdam in 1811. Van Swinden doet hem een dringend verzoek dat uiteindelijk het voortbestaan van het Athenaeum Illustre bepaalt. Shownotes: Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118 Hulde aan de Nagedachtenis van Jean Henri van Swinden - D.J. van Lennep (1824): https://books.google.nl/books?id=nplSnWlHcTsC&hl=nl&source=gbs_navl

In de tiende aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ duiken we in het leven van Hendrik Constantijn Cras (1739-1820), de hoogleraar rechtsgeleerdheid die de rechtenstudie aan het Athenaeum Illustre weer een nieuw leven in blies. Zijn onderwijs was zo succesvol dat hij de bestverdienende hoogleraar van de Republiek werd. Shownotes: Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118 Natuurrecht en mensenrechten - Amnesty (2017); https://www.amnesty.nl/encyclopedie/natuurrecht-enmensenrechten#:~:text=Natuurrecht%20is%20het%20idee%20dat,wetgevers%20wo

In de negende aflevering van De Illustere Universiteit doet medicus Petrus Camper (1722-1789) een opzienbarende ontleding in het Anatomisch Theater in de Waag. De ontleding vormde de basis voor zijn antiracistisch betoog. Toch werd Campers werk in kwaaddaglicht gezet en werd hij onbedoeld de stamvader van het wetenschappelijk racisme. Shownotes Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠ Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠ Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠ Verhandeling ... over het natuurlijk verschil der wezenstrekken in menschen van onderscheiden

In de achtste aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ belandt het Athenaeum Illustre op een dieptepunt. De Illustere school werd begin 18e eeuw door bezuinigingen hard getroffen. Leerstoelen verdwenen en het onderwijs viel bijna stil. Maar Mattheus Soeten, slechts een lector zonder graad, hield de Amsterdamse school overeind. Shownotes: *Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); ⁠https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/⁠Professoren van de stad *Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - *Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug

In de zevende aflevering van De Illustere Universiteit stelt het Athenaeum Illustre haar eerste hoogleraar in de theologie aan: Gerbrand van Leeuwen (1643-1721). Met de oprichting van de theologische faculteit kreeg het atheneum de allure van een kleine universiteit wat een hoogtepunt in de geschiedenis van het Amsterdamse atheneum markeert. Shownotes: * Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ * Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y * Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php * Synode van Dordrecht (1618-1619) – Kerkstrijd in de jonge Republiek - Historiek (2025); https://historiek.net/synode-van-dordrecht-1618-1619/5364/#:~:text=%E2%80%8BSententie%20Synode%20van%20Dordrecht,%206%

In de zesde aflevering van De Illustere Universiteit wordt de beroemde arts en anatoom Frederik Ruysch hoogleraar aan het Athenaeum Illustre, niet vanwege zijn kennis van geneeskunde, maar van botanie, de plantkunde. Weinig mensen weten dat Ruysch oorspronkelijk als apotheker werd opgeleid en veel wist over geneeskrachtige planten. Hoewel hij vooral bekend werd als meester in de ontleedkunde, bleef zijn eerste liefde, de botanie, hem zijn hele leven boeien. Shownotes: De Doodskunstenaar - Luuc Kooijmans (2004): https://www.dbnl.org/tekst/kooi020dood01_01/index.php Alle de ontleed- genees- en heelkundige werken - Janssoons van Waesberge (1744): https://www.dbnl.org/tekst/ruys009alle01_01/index.php Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932): https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0033.php Vingers van marsepein - Rascha Peper (2008): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.314885285.html/vingers-van-marsepein/ Illuster On

In de vijfde aflevering van De Illustere Universiteit duiken we in het leven van Gerardus Leonardus Blasius (1627-1682), de arts die de kiem legde voor het moderne academische geneeskunde onderwijs vandaag de dag. Maar hij stond niet alleen bekend om zijn onderwijsinnovaties. Shownotes:
 Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Oratio inauguralis de iis quae homo naturae, quae arti, debeat – Gerardus Leonardi Blasius (1660): https://books.google.nl/books/about/Oratio_inauguralis_de_iis_quae_homo_natu.html?id=0xMQtwAACAAJ&redir_esc=y Nes 43, Sint Pieterskapel en Grote Vleeshal – Amsterdam Cultuur-Historische Verenging(2023): https://www.amsterdamhv.nl/wiki/nes43.html amsterdamhv.nl Schandaal in Holland. De onverkwikkelijke prioriteitstrijd tussen Gerard Blasius en Niels Stens

In de derde aflevering van De Illustere Universiteit ontdek je Johannes Christenius, de 17e-eeuwse rechtsgeleerde die de wirwar van Romeins recht ontrafelde voor studenten en samen met onder meer juristen als Hugo de Groot de basis legde voor het burgerlijk wetboek vandaag de dag. Shownotes:
 Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): www.bibliotheek.nl/catalogus/titel…ster-onderwijs/ Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): books.google.nl/books/about/Profe…_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Hajo Brugmans & J.H. Scholte (1932): https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0014.php Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 5 – P.J. Blok, P.C. Molhuysen (1905): https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu05_01/molh003nieu05_01_0135.php Portret van Johannes Christenius – Crispijn van de Passe II (1655): https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/object/Portret-van-Johannes-Christenius--39d345eccc846f4f5196fc143022350f De

In de derde aflevering van De Illustere Universiteit volgen we Alexander Morus, de hoogleraar kerkgeschiedenis die zijn positie aan het Athenaeum Illustre verloor door schandalen en wantrouwen. 
 Shownotes:
 Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Litterarische fantasien en kritieken. Deel 12 – Cd. Busken Huet (1881): https://www.dbnl.org/tekst/busk001litt12_01/busk001litt12_01_0005.php Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 10 - P.J. Blok & P.C. Molhuysen (1937): https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu10_01/molh003nieu10_01_0895.php Critical account of the life and writings of Alexander Morus – A. Bruce (1813): https://archive.org/details/criticalaccounto00bruc/page/n3/mode/2up Holland's Influence on English Language and Literature - T. De Vries (1916): https://w

In de tweede aflevering van De Illustere Universiteit volgen we het leven van Martinus Hortensius, de jonge sterrenkundige die in Amsterdam in de voetsporen trad van Copernicus en Galilei. Zijn verhaal begint met grote idealen en eindigt in teleurstelling. Shownotes: Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Citaten uit het boek der natuur: De illusies van Martinus Hortensius. Natuurwetenschap en patronage in de Republiek – K. van Berkel (1998): https://www.dbnl.org/tekst/berk003cita01_01/berk003cita01_01_0004.php#021 Martinus Hortensius – Ad Davidse (2019): https://adcs.home.xs4all.nl/hortensius/index.html Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek – P.J. Blok en P.C. Molhuysen (1911): https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu01_01/molh003nieu01_01_1846.php Martinus Hortensius: de

Vossius en Barlaeus bestegen de katheder op 8 en 9 januari 1632. Het Athenaeum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam was daarmee geboren, maar tot het allerlaatste moment bleef het spannend of de illustere school er zou komen. Shownotes: Illuster Onderwijs - Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ Professoren van de Stad - Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Mercator Sapiens - C. Barlaeus (1967): https://www.dbnl.org/tekst/barl001merc01_01/ Gerardus Joannes Vossius (1577-1649) - C.S.M. Rademakers (1967): https://www.dbnl.org/tekst/rade001gera01_01/index.php Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene Research & Redactie: Jip Koene en Matthias van der Vlist Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

Maar liefst 44 procent van de studenten ervaart vaak prestatiedruk tijdens de studie, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. In de vijfde en laatste aflevering van De Tijd van je Leven onderzoeken redacteuren Matthias en Jip hoe studenten hun studie combineren met een druk studentenleven. Ze gaan onder andere op consult bij UvA-psycholoog Irene Koster en spreken met ouderejaarsstudenten. “In de praktijk zie ik veel studenten met studiegerelateerde problemen zoals stress en prestatieangst, maar ook persoonlijke kwesties zoals rouwverwerking.” Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist Eindredactie: Irene Schoenmacker Sounddesign: Jip Koene

Stijgende huurprijzen, dure boodschappen en de vele verleidingen van Amsterdam maken het studenten lastig om rond te komen. In de vierde aflevering van De Tijd van je Leven duiken redacteuren Matthias en Jip in het kasboekje van de student. Kun je nog wel rondkomen in de duurste stad van Nederland, zelfs als je maximaal leent? Emma Mouthaan van finfluencer-platform De Skere Student vertelt over de aanlokkelijke luxueuze Amsterdamse levensstijl, en Karin Radstaak van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarschuwt voor achterafbetaalmethoden. Ook delen ouderejaarsstudenten hun bespaartips. “Iedere week loop ik alle supermarkten in de buurt af om de aanbiedingen te halen. Aan het eind van de maand bespaar ik daar toch wel zo’n vijftig euro mee.” Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist Eindredactie: Irene Schoenmacker Sounddesign: Jip Koene

Amsterdam telt meer dan vijfhonderd nachtlocaties, maar waar moet je als student beginnen? In deze derde aflevering van De Tijd van je Leven duiken redacteuren Matthias en Jip in het Amsterdamse nachtleven. Waar gaan studenten naartoe, en hoe komen ze weer veilig thuis in deze bruisende stad? Nachtburgemeester Freek Wallagh neemt Matthias en Jip mee naar het Thorbeckeplein, waar gezelligheid écht geen tijd kent. En ouderejaarsstudenten delen hun favoriete plekken. “Uitgaan is voor mij heel belangrijk. Op die manier leer je mensen goed kennen natuurlijk, maar daarnaast voelt het ook als een soort beloning. Eerst met elkaar blokken en studeren, maar daarna verdien je het om de rem even los te gooien.” Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist Eindredactie: Irene Schoenmacker Sounddesign: Jip Koene

Een goede sociale start van je studie verkleint de kans op mentale problemen en uitval. Je verbonden voelen met je omgeving en de universitaire gemeenschap zijn daarbij belangrijke factoren. In deze tweede aflevering van De Tijd van je Leven verkennen redacteuren Matthias en Jip hoe belangrijk een sociaal netwerk is tijdens je studie. Trimbos-onderzoeker Jolien Dopmeijer doet al jarenlang onderzoek naar de mentale gezondheid van studenten en ziet dat een goede start cruciaal is voor je ‘sense of belonging’. Ouderejaarsstudenten vertellen waar zij hun vrienden hebben leren kennen. “Juist buiten je studie wil je gezellige, ontspannende vriendschappen, mensen met wie je leuke dingen kunt doen en nieuwe kanten van jezelf ontdekt. Dat is superwaardevol.” Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist Eindredactie: Irene Schoenmacker Sounddesign: Jip Koene

Met een gemiddelde kamerprijs van 970 euro per maand is Amsterdam de duurste studentenstad van Nederland. In deze eerste aflevering van de nieuwe Folia-podcast De Tijd van je Leven onderzoeken redacteuren Matthias en Jip hoe je in een stad die kampt met een flinke wooncrisis nog aan een kamer kunt komen. Volgens Asva-voorzitter Teun Otte liggen er op dit moment geen concrete plannen bij de gemeente om het tekort structureel terug te dringen. Ouderejaarsstudenten vertellen hoe zij ondanks de te korten aan hun kamer zijn gekomen. “Ik heb een tijdje in een Amsterdams hotel gewoond tot ik eindelijke een kamer vond. Daar kunnen studenten voor een schappelijke prijs een kamer huren buiten de zomervakanties. Maar ook daar is een wachttijd.” Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist Eindredactie: Irene Schoenmacker Sounddesign: Jip Koene